على محمدى خراسانى
170
شرح مكاسب (فارسى)
حيلولة كه مصدر جعلى حال يحول حائل است به معناى حائل شدن شخص ميان مالك و مالش مىباشد و بدل حيلولة يعنى عوض همين فاصله شدن ، مانند اينكه زيد انگشتر يا كتاب بكر را گرفته و آن را به دريا افكنده يا گم كرده و . . . الآن زيد حائل شده ميان بكر و انگشتر يا كتاب و بايد قيمت آن را بدهد تا فعلا جنبهء ماليت جبران شد ، ولى خصيصهء بدلى حيلوله آن است كه موقّتى و مادامى است كه خود مبدل پيدا نشود و به مجرّد دسترسى به مبدل وظيفه عود مبدل است و ضامن پولش را مىگيرد و خود عين را ردّ مىكند . در مورد بحث ما هم بگوئيم : قيمت ، بدل حيلوله از مثل است و جنبهء ماليّت آن را تامين كرده و طبعا موقتى است و وقتى كه خود مثل يافت شد ، همان را بايد بپردازد و بدل از بدليّت مىافتد . حال اين احتمال هم وجود دارد . پس مسئله روى مبانى محاسبه شد .